Dzisiaj jest: 7 Grudzień 2022        Imieniny: Agata, Ambroży, Marcin
Najlepsza, najzdrowsza to podstawa  bytu wszelakiego przedsięwzięcia.

Najlepsza, najzdrowsza to podstawa bytu wszelakiego przedsięwzięcia.

/ Lwów - Teatr Wielki - Opera Lwowska. - źródło Wikipedia. Filharmonia we Lwowie i Teatr Ludowy w Krakowie powstały cicho, bez hałasów, bez próśb o subwencję; obie zawdzięczają byt…

Readmore..

Po śladach na Wołyń

Po śladach na Wołyń

Na niżej prezentowaną książkę zwrócił moją uwagę Piotr Zychowicz. W „Uważam RZe „ napisał: „ Polakom Wołyń z lat II wojny światowej kojarzy się głównie z ludobójstwem naszych rodaków dokonanym…

Readmore..

Strach nawet o tym pamiętać

Strach nawet o tym pamiętać

/ Autorstwa Grzegorz Naumowicz - Prywatna kolekcja, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=16830715 Halinówka została napadnięta nocą z 28 na 29 marca 1943 r. Na pomoc przyszła samoobrona z Huty Stepańskiej, jednak…

Readmore..

Komu zależy na tym, by nie  napełnić młodych dumą  narodową, dążeniem do  ofiarnej służby dla Ojczyzny?

Komu zależy na tym, by nie napełnić młodych dumą narodową, dążeniem do ofiarnej służby dla Ojczyzny?

/ Odnaleziony obraz "Lwowskie Orlęta". Jeszcześmy nie powstali, a już trzeba było bronić tego, co posiadaliśmy. Wojsko polskie powstawało w ogniu, ledwo stworzone poszło w bój o terytorialny stan posiadania…

Readmore..

Dniestr pod Zaleszczykami z góry Kryszczate i Chocim nad Dniestrem

Dniestr pod Zaleszczykami z góry Kryszczate i Chocim nad Dniestrem

i gdyby tak jeszcze przez chwilęnad Dniestru stanąć brzegiemstopy zanurzyć w wodzie i popłynąć w nieznane z jej biegiemusłyszeć zimorodka śpiew plusk ryb w wodzie nad ranem zapach tataraku wśród…

Readmore..

Grudniowy numer KSI (12/2022) wydany

Grudniowy numer KSI (12/2022) wydany

W grudniowej gazecie m.in. Źródła prawdyMinęło 9 miesięcy od wojny i ofiarnej pomocy Polski i Polaków.Czy w imię ....strona 5Boże Narodzenie. Kresowe tradycje świąteczneMimo to pełnią nadal swoją rolę spajającą…

Readmore..

Urodzeni   w ZSRR

Urodzeni w ZSRR

Powoli wymierają Polacy którym zapisano w dowodach osobistych „urodzony w ZSRR”. Właściwie w nowych dowodach już tego zapisu nie ma, pozostał w starych aktach do których zaglądają już tylko historycy.…

Readmore..

Ludobójcy z UPA zabrali mi rodziców, zabrali mi dzieciństwo

Ludobójcy z UPA zabrali mi rodziców, zabrali mi dzieciństwo

/ Napad UPA 13 lutego 1944 r. na polskie kolonie Antonówka Borek, Andresówka, Helenówka Werbska, Stefanówka w gminie Werba. Rys. W. Szwed, były mieszkaniec Andresówki. http://nawolyniu.pl/zdjecia/wlodzimierski/55.htm Niektórzy nasi historycy a…

Readmore..

Nasz dom spalili...

Nasz dom spalili...

Wspomnienia Marii Wróblewskiej z domu Muraszka - mieszkanki Klępicza (gm. Moryń), która przeżyła tragiczne wydarzenia s na południowo-wschodnich Kresach spisał i opracował jej wnuk - Mirosław Siedziako z Cedyni. Opublikowane…

Readmore..

Moje Kresy – Helena Partyka -Czoppa cz.6

Moje Kresy – Helena Partyka -Czoppa cz.6

 W Zbarażu utworzono getto, z dwóch stron zamknięte, ograniczone rzeką Gniezną i wysokim, metrowej grubości murem klasztornym. Nowy okupant rozpoczął realizację programu ostatecznego rozwiązania, czyli wymordowania ludności żydowskiej. Została utworzona…

Readmore..

20 kwietnia 1944 r. pod Jagodzinem  na Wołyniu

20 kwietnia 1944 r. pod Jagodzinem na Wołyniu

W ostatnim czasie ponownie trafiło do mnie ponownie pytanie: „Czy to prawda, że pod Jagodzinem przejściu 27 WDP AK, przez tory (nawiasem mówiąc cztery pary szyn) zagrodziły dwa niemieckie pociągi…

Readmore..

„Dekalog ukraińskiego nacjonalisty”

„Dekalog ukraińskiego nacjonalisty”

/ W 1929 roku na Kresach Południowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej rozpoczęła nielegalną działalność Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). Wyznacznikiem działań tej organizacji było „Dziesięcioro przykazań nacjonalisty ukraińskiego”. Autorem „Dekalogu”, zredagowanego w czerwcu…

Readmore..

Zapomniane bohaterstwo -Obrona Grodna 1939r.

Obrona Grodna 1939r była działaniami zbrojnymi prowadzonymi w dniach 20–22 września 1939 r. podczas agresji ZSRR na Polskę mające doprowadzić do obrony miasta przed wkraczającymi wojskami sowieckiego 15 Korpusu.

Obrona Grodna to jeden z ważniejszych rozdziałów naszej narodowej historii. Niestety nikt tego nie znajdzie nawet w najnowszym podręczniku do nauki historii, mimo, że w 1990 r. fakt ten upamiętniono na Grobie Nieznanego Żołnierza. Grodno ulubione miasto króla Stefana Batorego w czasach II RP było  jednym z większych miast garnizonowym. Stacjonowały w nim wszystkie rodzaje wojsk lądowych i lotnictwo. Tuż przed wybuchem wojny wojsko opuściło miasto, nikt nie spodziewał się uderzenia ze wschodu. 17 września 1939 roku, o poranku, Armia Czerwona przekroczyła wschodnią granicę Rzeczpospolitej.

/ Obrona Grodna. Do takich czołgów Sowieci przywiązywali polskie dzieci

os Polski wydawał się przesądzony, a w obliczu nieuchronnej klęski marszałek Rydz-Śmigły w rozkazie wydanym późnym wieczorem 17 września napisał: "Miasta, do których podejdą bolszewicy, powinny z nimi pertraktować w sprawie wyjścia garnizonów do Węgier lub Rumunii". Jak wspominają historycy: możliwości obronne największych miast wschodnich województw, w tym Wilna, Lwowa, Łucka, Kowla, Włodzimierza Wołyńskiego i Baranowicz, nie były najgorsze. Tymczasem już 19 września skapitulowało Wilno ,trzy dni później Sowieci byli już we Lwowie. Grodno, niespełna 50-tysięczne miasto na prawach powiatu w granicach województwa białostockiego, postanowiło się bronić. Stan liczebny obrońców nie przedstawiał się dobrze - ogółem nie przekraczał 2,5 tys. ludzi. Do walki wyznaczono dwa bataliony piechoty , mimo niepełnych stanów osobowych. Ponadto w mieście znajdowały się pododdziały piechoty przybyłej z Wilna, niewielkie siły żandarmerii i policji, a także żołnierze 5 pułku lotniczego z Lidy. Do obrony szykowała się też młodzież w tym harcerze, przeszkoleni wcześniej w ramach przysposobienia wojskowego.

18 września przez miasto przejechało Dowództwo Okręgu  Korpusu nr III z gen. Józefem Olszyną- Wilczyńskim zmierzające na Litwę. Razem z dowództwem miasto opuściło część żołnierzy i mieszkańców. Na miejscu pozostało zatem ok. 2 tys. zdeterminowanych obrońców, słabo uzbrojonych, przy całkowitym braku broni przeciwpancernej. 20 września rozpoczęło się oblężenie miasta. Tego dnia  rankiem pierwsze czołgi sowieckie z batalionu rozpoznawczego przejechały przez prowadzący do centrum Grodna most drogowy.  Nieprzyjacielskie pojazdy zostały ostrzelane m.in. bronią maszynową, a także obrzucone butelkami z benzyną oraz naftą.  "Pierwszy czołg spalono za pomocą butelek benzynowych przy ul. Mostowej, tuż obok koszar wojskowych. Następny trafiony został pociskiem działa przeciwlotniczego, strzelającego pociskami przeciwpancernymi z ulicy Mostowej w kierunku ulicy Lipowej. Na ulicy Lipowej obok budynku Szkoły Powszechnej im. Stefana Żeromskiego ogniem karabinowym uszkodzono także samochód pancerny, który stracił wskutek tego zdolność manewrową" -  tak zrelacjonował zaangażowany w bój o miasto harcerz Jan Siemiński. Obrońcy w sumie  niszczą 4 czołgi i samochód pancerny. Sami jednak ponoszą również straty w ludziach i sprzęcie- uszkodzeniu uległo jedno z dwóch działek przeciwlotniczych. Ostrzał sowieckiej artylerii niszczy miasto i tabory. Generał Wacław Przeździecki, przybyły do miasta wraz z polskimi posiłkami po walkach w rejonie Skidla (Brygada Rezerwowa Kawalerii "Wołkowysk"), który od 21 września faktycznie dowodził obroną miasta, zanotował: "W samym mieście rozpoczęły wystąpienia elementy komunistyczne, urządzając napady na pojedynczych żołnierzy i grupy mniejsze. Wysłałem kompanię policji dla patrolowania i rozbrojenia band komuny". 21 września sowieci uderzają na miasto 80 czołgami podzielonymi pomiędzy oddziałami piechoty. Obrońcy stawiali zacięty opór, ale tego dnia - w godzinach popołudniowych, przewaga sowiecka była już widoczna. 

/ Wacław Przeździecki. Fot. NAC. Po agresji ZSRR na Polskę był dowódcą obrony Grodna przed nacierającą Armią Czerwoną.

Sowieci jak wynika z relacji walczących Polaków, nie przebierali w środkach, czego przykładem było zastosowanie tzw. "żywych tarcz". "Chcę do mamy... - prosi 13-latek, jak się okazuje, to Tadeusz Jasiński, jedyne dziecko Zofii Jasińskiej, pół-sierota. Jest poważnie ranny, został 5-krotnie trafiony po tym, jak próbował roztłuc na wrogim czołgu butelkę z benzyną" - czytamy w relacji świadka wydarzeń.  Po południu 21 września gen. Przeździecki rozkazał nielicznemu wojsku opuścić miasto, w rękach polskich wciąż znajdowały się m.in. Stary Zamek, koszary oraz gmach szkoły zawodowej. Opór malał jednak z godziny na godziny. W międzyczasie miasto opuszczali też cywile, korzystając, że Sowieci nie zamknęli dróg ewakuacji na północ, w kierunku granicy litewskiej. Ostateczny atak Sowieci przypuścili przed południem 22 września. Opanowanie Grodna było faktem; do niewoli wzięto ok. 1000 jeńców (według niektórych źródeł: 1543 ). Wielu z nich, szczególnie dowódców WP, czerwonoarmiści zabili na miejscu. Ten sam los spotkał także kilkuset innych obrońców oraz mieszkańców zdobytego miasta, w tym nieletnich. Rozstrzeliwano ich w różnych miejscach kaźni, m.in. na terenie tzw. Psiej Górki oraz w okolicznych lasach. (  Wg polskich źródeł sowieci rozstrzelali co najmniej 300 cywilnych obrońców w tym harcerzy i uczniów szkół.  Według danych sowieckich, w natarciu na Grodno zginęło 53 żołnierzy Armii Czerwonej, 161 odniosło rany ( wg dowódców polskiej obrony:  sowieci stracili 800  żołnierzy) . Stracili 19  czołgów , 3 samochody pancerne i wóz łączności. Grodno zapisało się w historii II RP jako miasto, które najdłużej opierało się inwazji sowieckiej, zapoczątkowanej  17 września 1939r. W grudniu 1941 r. Wódz Naczelny gen. W. Sikorski podczas inspekcji Armii Andersa na  wschodzie natrafia na obrońców Grodna. Spotyka ich w 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty, późniejszych zdobywców z pod Monte Cassino. To wtedy wypowiedział słowa, których nie mógł dotrzymać z wiadomych przyczyn: " Jesteście nowymi Orlętami. Postaram się , żeby wasze miasto otrzymało Virtuti  Militari  i tytuł zawsze wiernego."

/ Grób obrońcy Grodna Tadzia Jasińskiego na Cmentarzu Farnym

Zaczerpnięte między innymi z :

1) " Obrona Grodna w 1939 roku - bohaterska i zapomniana"
https://belsat.eu/pl/obrona-grodna-w-1939-roku-bohaterska-i-zapomniana/
2) Waldemar Kowalski: " Jesteście nowymi Orlętami - bohaterska obrona Grodna w 1939 r." https://dzieje.pl/artykuly-historyczne/jestescie-nowymi-orletami-bohaterska-obrona-grodna-we-wrzesniu-1939-roku